نفخ معده

کنترل نفخ معده با گیاهان دارویی

علت اصلی نفخ معده (Tympanites) وجود باکتری هلیکوباکتر است که برای جلوگیری از رشد آن در بدن باید اقدامات لازم را انجام داد.
حدود دو سوم مردم جهان یک نوع باکتری در بدن خود دارند که موجب نفخ معده می شود.
نوشیدنی معجزه آسا برای درمان نفخ!
بیشتر مردم از وجود این باکتری در روده های خود بی خبر می باشند که خارج از انتظار هم نیست.
چون برای شناسایی این باکتری نیاز به آزمایش و تشخیص پزشک است. اسم باکتری (H-PYLIRI) یا هیلی کوباکتر می باشد. این باکتری معمولا نشانه مانند آروغ زدن، نفخ، اسهال، ریفلاکس معده و مری، سوزش سر دل، یبوست و . . . را همراه دارد و موجب اختلال در سیستم گوارشی می شود. حدود ۹۰ درصد از افرادی که به این باکتری مبتلا هستند زخم اثنی عشر می گیرند و حدود ۸۰ درصد دچار زخم معده می شوند. بنابراین باید از وجود این باکتری در روده های خود نگران شوید و برای درمان آن اقدامات لازم را انجام دهید.
در ابتدای کار توصیه می شود به پزشک مراجعه کنید تا آنتی بیوتیک های مورد نظر را دریافت کنید اما عادت درست غذایی خیلی نقش مهمی بر روند کاهش رشد این باکتری در بدن دارد. دریافت ویتامین های E،A،C و زینک برای معده پوشش مناسبی را ایجاد می کند.
همچنین وجود پروبیوتیک ها مانند لاکتوباسیلوس و بیفیدو باکتریوم امنیت را در سیستم گوارشی ایجاد می کنند، یک نوشیدنی مفید که موجب آرامش معده و درمان گر می باشد به شرح زیر است:
مواد مورد نیاز:
۱-خیار(یک عدد)
۲-یک دسته گشنیز و یا جعفری
۳-یک قاشق غذاخوری زنجبیل رنده شده
۴-یک قاشق غذاخوری آب آلوئه ورا
۵-یک عدد لیموترش
۶-نصف لیوان آب
شما می توانید تمامی این مواد غذایی را با هم مخلوط کنید و بنوشید این نوشیدنی علاوه بر اینکه دستگاه گوارش را از نفخ معده آرام می کند موجب چربی سوزی هم می شود. خیار یک جزء کلیدی این ترکیب می باشد که به مبارزه با چربی های اشباع شده می انجامد.
جعفری و گشنیز کم کالری می باشند و هر دو موجب تقویت و جلوگیری از تورم معده می شوند زنجبیل نیز سوخت و ساز را بالا می برد و از یبوست جلوگیری می کند. آب لیمو هم سم زدایی می کند و آب آلوئه ورا برای کاهش وزن و چربی سوزی مفید است. با خوردن این نوشیدنی از دستگاه گوارش خود محافظت کنید.

برای نفخ معده درمان های گیاهی دیگری نیز موجود است که در آینده آنها را نیز معرفی خواهیم کرد.

ریزش مو

تقویت و درمان ریزش مو با طب سنتی

ریزش مو یکی از معضلاتیاست که رفته رفته در جوامع ما شایع می شود. ریزش مو دلایل زیادی می تواند داشته باشد که سهمورد از مهمترین آنها استفاده از مواد شیمیایی، تغذیه و استرس است. برای مبارزه با این مشکل در هر سه زمینه طب سنتی راهکارهای مناسب، ارزان و در دسترسی دارد که می توانید از آنها استفاده کنید.

این روزها بازار استفاده از گیاهان مختلف برای تقویت موی سر و پیشگیری از ریزش مو حسابی داغ است. خیلی‌ها ترجیح می‌دهند به جای استفاده از انواع لوسیون‌ها و شامپوهایی كه درست نمی‌دانند از چه مواد شیمیایی تشكیل شده سراغ گیاهانی بروند كه صدها سال است خواص مفید آن بر موی سر به اثبات رسیده است.

حتما دور و برتان مادربزرگ‌ یا بزرگی از فامیل را دارید كه خودش همیشه موهایش را با گیاهان طبیعی تقویت كرده و با حنایی كه به سر زده موهای قرمز و بافته‌اش جلوه‌ای دیگر پیدا كرده است. از این رو می‌توانید این بار براساس توصیه‌های طب سنتی از تركیبات شیمیایی فاصله بگیرید و برای تقویت موهای‌تان سراغ طب سنتی بروید. البته تمام پیشنهاد طب سنتی حنا نیست. در ادامه پیشنهادات بیشتری را مشاهده خواهید کرد.

اول باید علت ریزش مو را پیدا كرد

از آنجا كه طب سنتی یك طب كل‌نگر است درباره ریزش مو به دنبال علت‌های بروز این مشكل می‌گردد و دقیقا براساس تشخیص درمان‌های متفاوتی اعمال می‌كند. یكی از عواملی كه از دیدگاه طب سنتی در رویش مو اهمیت دارد، تغذیه است. به همین دلیل غذاهایی مانند پروتئین و گوشت كه از دیدگاه طب سنتی گرم هستند و از نظر تغذیه ارزش بالایی دارند، باید مورد استفاده قرار گیرد. اصلاح رژیم غذایی می‌تواند در رویش و استحكام مو موثر باشد. یكی دیگر از عواملی كه ممكن است ریزش مو را موجب شود، استرس و حالات روحی- روانی فرد است. اما پیش از هر چیز باید وضعیت كلی بدن بررسی شود تا مشخص شود این مشكل به دلیل بیماری خاصی بروز كرده است یا اختلال در پوست و مو باعث ریزش مو شده است.

برای پیشگیری از ریزش مو سرتان را شیرین كنید

شاید باورتان نشود اما عسل خواص فراوانی در جلوگیری از ریزش مو دارد. قندی كه در عسل وجود دارد آب مو را نگه داشته و باعث حفظ رطوبت مو می‌شود. می‌توانید قبل از استحمام مقداری عسل را با روغن زیتون مخلوط كرده و نیم‌ساعت روی موها بمالید. همچنین می‌توانید روغن بادام تلخ و عسل را با هم مخلوط كنید و روی سرتان بمالید. به این ترتیب موهای‌تان پرپشت می‌شود.

این گیاه را مثل آب نبات بخورید تا از ریزش مو در امان بمانید

هلیله سیاه، گیاهی است معروف به اكسیر طول عمر كه بومی كشور هند است و برای درمان بیماری‌های مختلف از جمله ریزش مو استفاده می‌شود. این گیاه مانع از سفید شدن موها هم می‌شود. می‌توانید یك دانه هلیله كابلی را زیر زبان گذاشته و مانند آب نبات آن را استفاده كنید. روغن هلیله را هم می‌توان روی موها مالید و بعد استحمام كرد.

سرتان را گرم کنید تا ریزش مو نگیرید

یكی از گیاهانی كه در كتب طب سنتی به تاثیر آن در پیشگیری از ریزش مو اشاره شده، مصطكی است. این گیاه برای تقویت مو بسیار خوب است. از نظر طبیعت این صمغ گرم و خشك، محلل و مقوی است. می‌توانید پودر مصطكی را با مورد یا حنا مخلوط كرده و روی سر استفاده كنید. مصطكی روغن‌هایی هم دارد كه می‌توان روی سر گذاشت و بعد از چند ساعت سر را شست. علاوه بر این گیاه، پوسته سبز گردو را هم می‌توان به‌تنهایی و هم داخل حنا یا مورد استفاده كرد. جالب اینجاست كه پوسته گردو، گاهی اوقات رنگ مشكی هم به مو می‌دهد. كافی است پودر آن را با آب مخلوط كنید و روی سر قرار دهید.

برای پیشگیری از ریزش مو ریشه را سفت كنید

برای جلوگیری از ریزش مو می‌توان از تركیب حنا، مورد و سدر استفاده كرد كه ریشه مو را محكم می‌كند. حنا، مورد و سدر را به صورت تركیبی می‌توان استفاده كرد اما برای اینكه حنا به سر رنگ ندهد بهتر است ۵۰ گرم حنا را با ۱۵۰ گرم سدر و ۱۵۰ گرم مورد ترکیب کرد. به این ترتیب در صورتی كه موهای سفید داشته باشید این میزان استفاده از حنا آنها را قرمز نمی‌كند. این سه گیاه اثر ضدالتهابی دارند و از آنجا كه افرادی كه ریزش مو دارند معمولا پوست سرشان ملتهب است، این گیاهان در كاهش این التهاب موثر است.

حنا در پیشگیری از ریزش مو معجزه می‌كند

حنا و روغن حنا از جمله مواد گیاهی است كه می‌تواند در تقویت مو بسیار موثر باشد. برگ‌های این گیاه خنك و تقویت‌كننده مو و پوست است. حنا ریشه مو را سفت می‌كند. روش استفاده از حنا به صورت موضعی است البته هنگام استفاده از حنا باید به جنس مو توجه شود چون ممكن است این ماده گیاهی مو را خشك كند. برای جلوگیری از خشكی مو می‌توان آن را با مواد دیگری مانند روغن بنفشه و روغن بادام یا روغن زیتون مخلوط كرد. بسته به‌شدت و ضعف و خشكی و چربی مو می‌توان حنا را هفته‌ای یك تا دو بار استفاده كرد.

برای مبارزه با ریزش مو از هندی‌ها کمک بگیرید

آمله یا آملا گیاهی هندی است كه خواص بی‌شماری دارد. این میوه به صورت خوراكی هم موجود است و از مربای آن می‌توان استفاده کنید. اگر آمله را به ریشه موها بمالید پیاز مو تقویت شده و تار موها سالم می‌ماند، ضمن آنكه از زود سفید شدن موها هم جلوگیری می‌كند. می‌توانید پودر آمله را با حنا مخلوط کنید و پس از خیساندن در حمام روی موها بمالید و بعد از چند ساعت بشویید. آملا به صورت شامپو هم در بازار وجود دارد و می توانید به راحتی آن را تهیه کنید.

مورد بزنید تا ریزش مو نگیرید

مورد یكی دیگر از گیاهانی است كه می‌توان برای جلوگیری از ریزش مو استفاده كرد. دانه مورد را هم می‌توان پودر و با مواد دیگری مانند حنا مخلوط كرد و به شكل موضعی استفاده كرد. یكی دیگر از روش‌های استفاده از مورد، مصرف روغن آن همراه حناست. به نسبت مساوی می‌توان مورد را پودر كرده و داخل روغن كنجد ریخت تا حالت خمیری به دست بیاید. قبل از استحمام می‌تو‌ان این خمیر را چند ساعت روی سر نگه داشت و بعد استحمام كرد.

آلودگی هوا

غذاهای ممنوعه در شرایط آلودگی هوا چیست؟

هوای آلوده یکی از بزرگترین و مهم ترین مشکلات ساکنان شهرهای بزرگی چون تهران است. اگر می خواهید در هوای آلوده این کلان شهرها سالم بمانید باید از خوردن مواد غذایی زیر صرفنظر کنید.

مجید انوشیروانی درباره تدابیر حفظ سلامتی اظهار داشت: در زمانی که هوا آلوده است، از همهٔ خوراکی هایی که غلظت خون را افزایش می دهند مانند گوشت گاو، عدس، بادنجان به ویژه میرزاقاسمی، گوشت های صنعتی، غذاهای خمیری چون ماکارونی، و غذاهای چرب و سنگین مانند کله پاچه باید پرهیز کرد.
به گفته وی می دانیم که در شرایط آلودگی هوا، تعداد گلبول های قرمز به طور جبرانی افزایش می یابد تا با مولکول های اکسیژن بیشتری پیوند برقرار کند و از این رو، تراکم سلول های قرمز در عروق بسیار زیاد می شود.
این متخصص طب سنتی ادامه داد: در چنین حالتی، امکان بروز پدیده هایی مانند لخته شدن خون و انسدادهای عروقی افزایش می یابد که در افراد مستعد می تواند به سکته های قلبی و مغزی و یا لخته شدن خون در وریدهای عمقی منجر شود.
انوشیروانی افزود: حال اگر فردی، در شرایط آلودگی هوا از غذاهایی تغذیه کند که مقتضی تولید خون غلیظ هستند، در واقع این روند را تشدید خواهد کرد.
وی اضافه کرد: بر پایهٔ دانش تغذیه در منابع مکتب طب ایرانی، همهٔ غذاهای خون ساز خون یکسانی ایجاد نمی کنند، مثلاً خوردن سیب، انگور و انار شیرین، در فردی که فرآیند هضم در وی به خوبی انجام می شود، به تولید خونی می انجامد که قوام معتدل دارد.
این متخصص طب سنتی ادامه داد: در حالی که خوردن گوشت گاو و گوساله یا خوردن گوشت های صنعتی (کالباس و سوسیس و همبرگر) یا گوشت های منجمد کهنه، مقتضی تولید خونی است که قوام غلیظ تر دارد.
انوشیروانی خاطرنشان کرد: نکتهٔ مهم این است که این پدیده در سالمندان می تواند خطرناک تر باشد. زیرا فرآیند هضم در افراد سالمند، ضعیف تر است و کاهش حرارت بنیادی در آنان، موجب می شود که هضم معدی و کبدی غذاها نسبت به جوانان ناکافی باشد که نتیجهٔ آن تولید خونی است که قوام آن غلیظ تر از حد اعتدال است.

درمان کبد چرب با طب سنتی

درمان کبد چرب با طب سنتی

کبد چرب به دلیل کاهش تحرک و تغذیه ناصحیح از مشکلات پزشکی رو به گسترش در جهان صنعتی امروز است.

کبد چرب اختلال مزمن و بدون علامت کبدی است که علت آن تجمع چربی و التهاب در کبد است. شایع‌ترین علل کبد چرب در ایران چاقی، دیابت، سوء‌تغذیه و بالا بودن چربی خون است. در کشورهای دیگر دنیا مصرف بالای الکل از شایع‌ترین علت‌ها محسوب می‌شود.

از دیگر علل کبد چرب می توان به کاهش وزن ناگهانی، اختلالات مادرزادی، سوء جذب چربی، تغذیه ناصحیح و مصرف بیش از حد چربی و کربو هیدرات، گرسنگی طولانی مدت، تغذیه وریدی طولانی مدت، اشاره کرد. تحقیقات و بررسی همچنین نشان داده است داروهایی مانند کورتون ها، هورمون های استروژن، قرص های ضدبارداری، داروهای تقویت جنسی و استرس از عوامل زمینه ساز این مشکل است.

کبد چرب بدون علامت است و در بعضی افراد ممکن است احساس پری شکم و درد خفیف ناحیه راست شکم را ایجاد کند، این مشکل معمولا به صورت اتفاقی در حین بررسی های آزمایشگاهی یا سونوگرافی مشخص می شود.

این مشکل بویژه در مراحل اولیه قابل درمان است، اما در تعدادی از بیماران در صورت درمان نشدن ممکن است به فیبروز کبدی یا در نهایت سیروز کبدی منجر شود که در این صورت درمان آن بسیار دشوار خواهد بود، بنابراین در اینجا به روش های طبیعی برای درمان این مشکل اشاره می کنیم که می تواند بسیار اثر بخش باشد.

اولین توصیه اصلاح تغذیه و شیوه زندگی است. کاهش مصرف گوشت، چربی و مواد قندی و مصرف بیشتر میوه و سبزیجات توصیه کلی بسیار مفید است.

جایگزینی گوشت با سویا جایگزینی شام با سالادی شامل هویج، کلم، کاهو، ترب، تربچه، سرکه، سیب، آبغوره، پرهیز از آب خوردن بین غذا، استفاده بیشتر از سیر، پیاز، سبزیجات تازه، لیموترش و سیب در رژیم غذایی روزانه بسیار مفید است.

زنجبیل و زردچوبه تاثیر مفیدی بر روند بهبود کبد چرب دارد، مصرف مقطعی و کوتاه مدت ویتامین E می تواند مفید باشد. مصرف روزانه یک لیوان سرکه انگبین تاثیرات شفابخشی در درمان کبد چرب دارد و عرق کاسنی، عرق خارشتر، عرق بید و عرق شاه تره نیز مفید است.

نوشیدن دم کرده گل مریم نیز اثربخش است. کاهش تدریجی وزن و ورزش روزانه می تواند به گونه چشمگیری در درمان کبد چرب مفید باشد. البته توجه داشته باشید کاهش ناگهانی وزن ممکن است این مشکل را تشدید کند.

طب سنتی تدابیر خوبی برای درمان کبد چرب دارد، البته برای درمان آن حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید، زیرا نوع گیاهان و درمان تجویز شده براساس شرایط و مزاج فرد متفاوت است.

درمان و کنترل کبد چرب در طب سنتي:

در طب سنتي با استفاده از خواص بعضي گياهان و عصاره گيري از آنها ميتوان تركيباتي بدست آورد كه بوسيله آنها براحتي و با موفقيت كامل كبد چرب درمان ميشود، در ذيل به يكي از نسخه هاي مجرب و آزموده شده كه به راحتي كبد چرب را درمان نموده اشاره ميكنيم.

فلفل پاپریکا

در تهیه این فلفل؛ گیاهی بکار رفته که همگی در دفع مواد زائد از خون و کبد نقش بسزایی دارند. همچنین با توجه به اینکه این دارو از لطافت زیادی برخوردار است قابلیت جذب شدن و نفوذ به اعماق مویرگهای بدن را دارد، بر این اساس درمان بیماریهایی به شرح ذیل با استفاده از این دارو به سادگی انجام پذیر است: غلظت خون، چربی خون، خواب رفتن اعضای بدن و ضعف کبد. همچنین چون این دارو توانایی سم زدایی و چربی زدایی بالایی دارد درمان بسیار قابل توجهی برای انواع بیماریهای کبدی است و مخصوصا کبد چرب را به سهولت درمان مینماید.
ضمنا این عصاره سرشار از ویتامینه C، B،A میباشد و برای درمان بیماریهای صفراوی از قبیل کبودی رنگ چهره و لبها، احساس گرمای زیاد بدن، صفرا مزاجی و یرقان بسیار موثر میباشد

رفع خشکی و خارش پوست با طب سنتی

اعتقاد طب سنتی این است که خشکی پوست در میان افرادی با مزاج‌های «گرم و خشک» و «سرد و خشک» شایع‌تر است. غلبه سردی و خشکی در این افراد باعث خشکی بیشتر پوست و در نتیجه، خارش خواهد شد. ضمن اینکه مصرف خوراکی‌هایی با مزاج‌های گرم و خشک و سرد و خشک هم می‌تواند خشکی و خارش پوست را تشدید کند.
معمولا مرکز تنظیم خشکی‌ها در بدن، کبد است. یعنی خشکی پوست و خارش‌های آن در اغلب موارد با افزایش رطوبت کبد از بین می‌رود یا تا حد زیادی تخفیف پیدا می‌کند.
برای افزایش رطوبت کبد و درمان خارش، دو روش مصرف دارو و اعمال یداوی(فیزیکی) در طب سنتی وجود دارد. اعمال یداوی شامل ماساژها و حجامت می‌شوند.
عرق کاسنی یا عرق شاه‌تره که خوشبختانه در کشور ما هم به وفور پیدا می‌شوند هم می‌توانند حرارت کبد را پایین بیاورند و تا حد زیادی جلوی خارش‌های پوستی و خشکی آن را بگیرند. مصرف این دو عرق در افرادی با مزاج گرم و خشک، می‌تواند به سرعت رطوبت کبد را افزایش دهد اما افرادی که مزاج سرد و خشک دارند هم می‌توانند از عرق کاسنی و شاه‌تره برای رفع خارش‌های خود استفاده کنند اما در کنار آن‌ها باید خوراکی‌های دیگری مانند روغن زیتون و عسل هم بخورند.

نکته دیگر درباره اصول پیشگیری یا درمان‌های موضعی برای رفع خشکی و خارش پوست در طب سنتی است. برای این منظور می‌توان نقاطی از بدن را که دچار خارش است یا پوستش خشک می‌شود، با انواع روغن‌های موضعی مانند روغن زیتون، بادام شیرین یا گل بنفشه ماساژ داد. این روغن‌های موضعی باعث افزایش رطوبت در سطح پوست می‌شوند و استفاده از آن‌ها برای همه گروه‌های سنی مناسب است. اگر دقت کرده باشید، در بیشتر مرطوب‌کننده‌های صنعتی هم از روغن بادام شیرین استفاده می‌شود و دلیل آن، همان افزایش رطوبت و کاهش خارش‌ ناشی از خشک شدن پوست بدن است.
درنهایت باید به این نکته هم اشاره کنم که بهترین راه درمان سنتی خشکی و خارش پوست، در مواردی که به این درمان‌ها جواب نمی‌دهد، انجام حجامت است؛ مخصوصا حجامت کبد بوسیله پزشکان طب سنتی یا پزشکانی که دوره‌های طب سنتی را گذرانده‌اند.

درمان خشکی پوست در پاییز و زمستان
نعناع، ریحان، بابونه، رزماری، اسفناج و آویشن از جمله گیاهانی هستند که برای نرم کردن پوست می توان از آن‌ها استفاده کرد.
در مورد راه‌های درمان خشکی پوست با استفاده از طب سنتی می‌توان به گیاهان و سبزی های زیر اشاره کرد:
* نعناع که به دلیل دارا بودن خواص ضد التهابی، خارش و خشکی پوست‌ را برطرف می کند.
* ریحان نیز برای رفع جوش و لک‌های پوستی موثر است و خواص ضد باکتریایی و ضد التهابی دارد.
* گیاه رزماری با خاصیت تقویت‌کنندگی و ضدعفونی‌کنندگی جریان خون را در مویرگ‌های خون بهبود می‌بخشد که برای تازگی پوست توصیه می شود.
* گیاه آویشن که به یک گیاه ضدباکتری قوی معروف است برای مقابله با آکنه و اگزمای عفونی مفید است و مصرف آن در فصل پاییز و زمستان توصیه می شود.
* مصرف گیاه بابونه با خاصیت ضدقارچی، نرم کنندگی و پاک‌کنندگی یکی از بهترین گیاهان برای مقابله با التهاب و آرام کردن پوست است.

ماسک ها:

علاوه بر این، استفاده از برخی ماسک‌های طبیعی برای درمان خشکی پوست کاربرد دارند، مانند:
* ماسک عسل و روغن بادام. برای تهیه این ماسک باید ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری عسل طبیعی را با ۳ تا ۴ قاشق غذاخوری روغن بادام شیرین مخلوط کرد و روی حرارت گذاشت تا کمی گرم شود. سپس مقدار بسیار کمی بابونه به آن افزود. این ماسک باید به مدت ۳۰ دقیقه روی نواحی خشک پوست بماند.
* برای درمان خشکی پوست در پاییز و زمستان باید از میوه های این فصل نیز کمک گرفت مثلا می توان از خرمالوی رسیده برای تهیه ماسک پوست استفاده کرد. در این ماسک یک قاشق روغن زیتون را با خرمالو مخلوط و روی پوست می توان گذاشت.


منابع:

هفته نامه سلامت – دکتر محمد فصیحی‌دستجردی، محقق طب سنتی

فارس – علی حسینی، متخصص طب سنتی

با دم کردنی ها به مبارزه سرماخوردگی بروید

با ورود فصل سرما و ریزش برف و باران در اقصی نقاط کشور، خواسته یا ناخواسته خود یا اعضای خانواده به بیماری ساده ولی همه گیر سرماخوردگی دچار می شویم. گرچه این بیماری خطرات زیادی برای بدن ندارد و ظرف دو الی سه هفته از بدن خارج می شود اما ضعف و کلافگی ناشی از این بیماری، می تواند در کار و زندگی ما تاثیر منفی بگذارد.

بیشتر مردم برای خلاصی از این کلافگی به سرعت به سراغ پزشک رفته و نسخه پنی سیلین، آنتی هیستامین و … دریافت  می کنند. در صورتی که این دارو ها در طولانی مدت نه تنها ویروسها را قویتر می کند عوارضی نیز در بدن شما باقی می گذارند. متاسفانه بعضی از افراد از این نیز پا را فراتر گذاشته و به خود درمانی با داروهای شیمیایی می پردازند. در حالی که اغلب نمی دانند که اصلا نباید بعضی از عوارض بیماری را به مواد شیمیایی حذف کرد. برای مثال آبریزش بینی در حد کم به تخلیه ویروس کمک می کند. یا عطسه خود نوعی محافظ ریه ها است تا ویروسها و باکتری ها نتوانند به ریه وارد شوند و …

حال برای درمان سرماخوردگی ما برای شما پیشنهاداتی داریم که هیچ عوارضی برای بدن شما نخواهد داشت.


معجون هاي جادويي فصل سرد:
در مكتب طب ايراني، محور اصلي علائم و پيگيري روند درمان براساس نوع ترشحات مجاري تنفسي فوقاني تعريف مي شود. منشأ اصلي اين ترشحات مغز است و آنچه از مسير بيني و چشم خارج مي شود، «زكام» نام مي گيرد و ترشحاتي كه به حلق و مجاري تنفسي تحتاني ريخته مي شود، «نزله» نام دارد.

نكته بسيار مهم و اساسي آن است كه بر اساس اين تفكر بايد تدابيري به كار برد كه در روزهاي نخست سرماخوردگي كه خلط رقيق است، آن را غليظ نماييم و برعكس در روزهاي نهايي يا هنگام بروز عوارضي چون سينوزيت چركي و وجود اخلاط غليظي كه دفع آنها مشكل است، خلط را رقيق و آماده دفع كنيم.

از منظر اين طب، با توجه به اينكه زكام و ترشحات بيني و چشم، يكي از راه هاي دفع مواد ناسالم از بدن افراد است، چنانچه كوتاه باشد و منجر به ايجاد عوارض ديگري در بدن نشود، نبايد جلوي آن گرفته شود. البته در صورتي كه فرد مبتلا به سرماخوردگي به علائمي هم چون تب و بدن درد شديد، چرك گلو و ديگر علائم عفونت باكتريال دچار شود، حتماً بايد تحت درمان سريع پزشك قرار گيرد و به جز موارد ساده بيماري، از خود درماني بايد پرهيز كرد.

علائم بيماري در مراحل اوليه سرماخوردگي (نزله گرم) بيشتر شامل ترشحات رقيق و آبكي بيني و حلق، سوزش و خارش گلو و حلق، سرخي چشم ها، التهاب حلق و گرفتگي بيني و صدا است. چنانچه فرد مبتلا به سرماخوردگي از قواي جسماني مناسبي برخوردار و آبريزش بيني و سرماخوردگي وي بدون علائم عفونت باكتريال باشد، بهتر است در طول مدت بيماري از سوپ و آش هاي ساده و گرم استفاده نمايد و از مصرف نابجاي آنتي بيوتيك ها پرهيز كند. با اين اوصاف، بهتر است غذاي اصلي در سه روز نخست، تنها سوپ جو رقيق با حبوبات بسيار اندك و سبزيجات فراوان باشد و بهتر است معده سبك نگاه داشته شود. در اين زمان خوردن غذاهاي سنگين، منع شده است.

دم كرده گل گاو زبان به شرط ترش نبودن، به خصوص در شروع علائم سرماخوردگي، به همراه كمي ليمو عماني و مقدار كمي عسل يك دمنوش مناسب است. در نزله گرم (ترشحات رقيق و آبكي از بيني در ابتداي سرماخوردگي)، ريختن روغن هاي با طبع سرد مانند روغن بنفشه و روغن كدو، در بيني نيز توصيه مي شود. اگر ميزان ترشحات و رقت آن زياد بود، مي توان سبوس گندم را در سركه خيسانيد و خشك شده را دود كرد و دود آن را استنشاق نمود. در صورت ريزش زياد ترشحات به حلق، غرغره كردن آب انار يا آب عدس (آبي كه عدس در آن پخته شده) يا پوست و تخم خشخاش يا تركيبي از آنها مفيد است. استحمام با آب ولرم در نزله گرم بسيار مفيد است.

از تركيبات مناسب براي نزله گرم (پودر زكام گرم)، عناب، سپستان و تاجريزي ( يك و نيم واحد)، به دانه (يك واحد) و گل بنفشه،‌ نيلوفر آبي، شاتره و برگ كاسني (دو واحد) است كه مي توان آنها را مخلوط و نيمكوب كرد و روزانه دو تا سه نوبت پس از جوشاندن آن را ميل نمود.


دم كردني ها
دم كرده پونه كوهي و آويشن شيرازي در فصل پاييز و زمستان بسيار مناسب بوده، خاصيت ضد عفوني كنندگي داشته و براي سرماخوردگي نيز بسيار مفيد است. اين دمنوش را مي توان با مقداري عسل مخلوط نموده و روزانه چند نوبت ميل نمود.

كدو حلوايي
براي سرماخوردگي هاي ساده در فصل سرد، كدو حلوايي يك درمان مناسب است كه مي تواند به صورت بخار پز به همراه كمي پودر نبات و دارچين مصرف شود. كدو حلوايي منبع مناسب ويتامين E، C و بتاكاروتن است كه همه آنها خاصيت آنتي اكسيداني دارند.

زنجبيل
زنجبيل تازه از جمله گياهان دارويي است كه تاثير فوق العاده اي در پيشگيري از ابتلا به سرماخوردگي در فصول سرد دارد. اين گياه خاصيت ضد باكتري و ضد ويروسي داشته و يكي از بهترين محرك ها براي تقويت و افزايش توان سيستم ايمني و دفاعي بدن محسوب مي شود. اين گياه را مي توان به عنوان مواد اوليه براي تهيه غذا در وعده هاي روزانه استفاده كرد و يا آن را به صورت دمنوش مصرف نمود.

شيرين بيان
مصرف ريشه گياه شيرين بيان يكي از داروهاي مناسب براي درمان سرفه هاي ناشي از سرماخوردگي است. توصيه مي شود مقدار اندكي از ريشه شيرين بيان با اندكي آب جوشانده، سپس آن را با كمي عسل مخلوط كرده و نوشيد. (البته تعيين ميزان مصرف شيرين بيان بايد با نظر پزشك انجام شود، زيرا زياده روي در مصرف گياه شيرين بيان عوارضي جدي را به دنبال دارد)

جوشانده
از ديگر داروهاي گياهي براي درمان سرماخوردگي، جوشانده گياهان اسطوخودوس، پونه، نعناع و آويشن مي باشد. براي تهيه جوشانده اين گياهان بهتر است ميزان مساوي از هر گياه را در ظرفي ريخته و دو ليوان آب به آن اضافه كنيد. پس از جوشيدن آن را در چندين نوبت بنوشيد.

آش
مصرف آش هاي ساده مثل اسپيدبا (اسفيدباج) براي بهبود حال افراد در اين مرحله از سرماخوردگي مي تواند مناسب باشد كه به راحتي با استفاده از برنج،‌ جعفري و گشنيز، كمي تره و شنبليله، بال و گردن مرغ، كمي روغن زيتون، مقدار كمي نمك، زردچوبه يا زعفران، زيره و در صورت تمايل مقداري كدو آماده مي شود.


درمان سرفه
جهت كنترل سرفه هاي خشك، مي توان يك قاشق غذاخوري به دانه را در يك ليوان آب خيساند تا حالت ژله اي پيدا كند و هر چند ساعت يكبار، يك قاشق غذاخوري از آن را ميل كنيد. دانه هاي به را در دهان نگهداريد و لعاب آن را قورت دهيد.

بهتر است در فصول سرد و به خصوص در موارد شك به بيماري سرماخوردگي از مصرف نوشيدني هاي سرد اجتناب كرد.

نوشيدن يك تا دو ليوان دم كرده دارچين در طول روز سيستم دفاعي بدن را نسبت به ابتلا به سرماخوردگي و زكام مقاوم و ايمن مي كند. در ضمن در نزله سرد (سرماخوردگي طول كشيده با ترشحات غليظ و لزج، كه به سختي از مجاري تنفسي جدا مي شود و مي تواند بيشتر به رنگ سفيد و كمتر به رنگ هاي زرد و سبز و تيره باشد) نيز از بهترين دمنوش ها است.

در اين مرحله از بيماري، طب ايراني پيش از هر چيز براي رقيق كردن و دفع اخلاط غليظ بدن دست به كار مي شود. بدين منظور، از بيمار خواسته مي شود كه سر خود را بپوشاند و حتي آن را با كمك حوله اي كه گرم شده، گرم نگاه دارد. استفاده از بخور تركيبي از گياهان دارويي شويد، بابونه، بومادران و آويشن و مرزنجوش براي درمان نزله سرد بسيار مفيد و مناسب است.

همچنين نوشيدن يك فنجان از جوشانده صاف شده از اين تركيب، هر چند ساعت يكبار، نيز به بيماران مبتلا به نزله سرد توصيه مي شود. در كنار اين موارد استفاده از غذاهاي سبك از قبيل حريره سبوس گندم (تهيه شده از آب، سبوس گندم، نشاسته، كتيرا، روغن بادام و شكر و همچنين مصرف مغز بادام، روغن بادام شيرين و كره گاو) نيز توصيه مي شود. همين طور نوشيدن جوشانده اي كه از گياهاني چون زوفا، ريشه شيرين بيان و انجير تهيه شده باشد، براي نرم كردن سينه مبتلايان به نزله سرد كه خلط هاي غليظ دارند، مفيد است.

حمام کردن

اصول حمام کردن

اصول حمام کردن از نگاه طب سنتی
بهترین حمام آن است که فضایش بزرگ و سقفش بلند و آبش تمیز است. بهتر است که به‌طور ناگهانی زیر دوش قرار گرفته نشود و برای شست‌وشوی ابتدا از آب نیم‌گرم استفاده شود.
استحمام بلافاصله بعد از جماع, خشم و شادی زیاد بیش از حد مضر است، همچنین هنگام پُری معده و گرسنگی استحمام نباید صورت پذیرد. خوردن و نوشیدن در حمام و بلافاصله بعد از خروج از حمام زیان‌آور است، زیرا این حالت بدن گرم و متخلخل است و غذا قبل از هضم کافی جذب شده موجب سده و امراض دیگر می‌شود. جماع (نزدیکی جنسی) در حمام بسیار مضر است و خواب مختصر بعد از حمام مفید است.
استفاده از سنگ پا در حمام برای رفع سردرد و اکثر بیماری‌های دماغی مفید است.
پودر سدر مخلوط با آب برای رفع چرک‌های بدن بسیار مؤثر است.
هنگام خروج از حمام گرم‌مزاجان بهتر است پاهای خود را با آب سرد و سردمزاجان پاهای خود را با آب گرم بشویند.
حمام رفتن بعد از غذا به چاق کردن بدن کمک می‌کند و حمام با شکم خالی موجب لاغری می‌شود. همچنین حمام کردن زمانی که فرد تب دارد, مضر است.
بهتر است افراد بعد از حمام در معرض هوای بیرون قرار نگیرند چرا که بر اثر استحمام منافذ پوست باز می‌شود و اگر در معرض هوای سرد قرار گیرند سرما سریع وارد بدن می‌شود و منجر به بیماری‌های دماغی مانند سردرد می‌شود.